Excursies 2014

15 november 2014 - Kale Duinen (Appelscha)

tweekleurige fopzwam(©Sjoerd Greydanus)
De tweekleurige fopzwam (Laccaria bicolor) kwam talrijk in kleine groepjes in de Kale Duinen voor
(©Sjoerd Greydanus, 2014)

De laatste excursie van de Paddenstoelen Werkgroep Friesland in 2014 werd in de Kale Duinen gehouden. Laat in het seizoen kan het zandverstuivingsgebied nog mooie soorten opleveren.

In het Drents-Friese Wold zijn de afgelopen jaren grote percelen met naaldbomen gekapt. Ook langs de Kale Duinen zijn stronken nog de enige resten van het vroegere bos. De vroeger zo zeldzame citroenstrookzwam (Antrodia xantha) heeft zich vanwege deze kap de laatste jaren sterk uitgebreid en ook hier werd deze houtzwam op talloze stronken gevonden. De citroenstrookzwam is pas voor het eerst in 2012 gemeld, maar komt nu algemeen voor waar naaldbos is gekapt: Het Plantsoen (Ravenswoud), Mandefjild (Bakkeveen) en Lauswolt (Olterterp).

De Kale Duinen zelf leverde voor deze excursie de interessantste soorten op. De witbruine ridderzwam (Tricholoma albobrunneum) werd half verborgen onder het zand bij een grove den gevonden. In de buurt stonden massaal groepen van de tweekleurige fopzwam (Laccaria bicolor). Ook werd in de Kale Duinen nog een vezelkop aangetroffen die later werd gedetermineerd als de bedrieglijke vezelkop (Inocybe decipiens).

Uiteindelijk werden tijdens deze excursie een vijftigtal soorten gevonden.

witbruine ridderzwam(©Sjoerd Greydanus)
De witbruine ridderzwam (Tricholoma albobrunneum) verbergt zich onder het zand
(©Sjoerd Greydanus, 2014)

1 november 2014 - Zomerhuisjesbos en Diepsterbos (Lauwersmeer)

zwerminktzwam(©Sjoerd Greydanus)
De zwerminktzwam (Coprinus disseminatus) had vele stronken veroverd,
toch bleef er een plaatsje over de oranje dwergmycena (Mycena acicula).
(©Sjoerd Greydanus, 2014)

 

bundelmosklokje(©Sjoerd Greydanus)
Het bundelmosklokje (Galerina marginata) werd op
verschillende bemoste stammen en takken aangetroffen.
(©Sjoerd Greydanus, 2014)

Het Zomerhuisjesbos en het Diepsterbos liggen in het Lauwersmeergebied. Toch verschillen de karakters van beide gebieden. Het Zomerhuisjesbos is vrij nat en kenmerkt zich door een groot aandeel els en wilg. Het Diepsterbos is droger en is gevarieerder (beuk, eik, es, els). Beide gebieden hebben een vrij dikke strooisellaag met veel dood hout. In het Zomerhuisjebos zijn dode takken en stakken vaak door mos begroeid. Het spreekt dan ook vanzelf dat tijdens de excursie vooral houtzwammen en strooiselafbrekers werden gevonden.

In het Zomerhuisjesbos waren met name de inktzwammen rijk vertegenwoordigd. De zwerminktzwam (Coprinellus disseminatus) overdekte in grote getale de met mos bedekte stammen. Ook de kale inktzwam (Coprinopsis atramentaria) en de geschubde inktzwam ( kwamen talrijk voor.

De opvallendste soort van het Zomerhuisjesbos was het bundelmosklokje (Galerina marginata). Het bundelmosklokje is in Friesland geen algemene soort. Het bundelmosklokje is tot nu toe een veertigtal keer gemeld, en dan voornamelijk op de Waddeneilanden.

In het Diepsterbos werd aan het einde van de excursie nog de sneeuwwitte hertezwam (Pluteus pellitus)gevonden. Deze hertezwam is vrij zeldzaam en is in Friesland nu twee keer gemeld. De eerste vondst was in 1963 op Ameland.

De excursie leverde relatief weinig soorten op: in het Zomerhuisjesbos werden slechts 36 soorten gevonden, en in het Diepsterbos bleef de teller op 31 soorten staan.

rode korstkogelzwam(©Sjoerd Greydanus)
De rode korstkogelzwam (Hypoxylon rubiginosum) wordt in Friesland niet vaak gemeld.
(©Sjoerd Greydanus, 2014)

18 oktober 2014 - Het Blauwe Bos (Haulerwijk)

Het paddenstoelseizoen in Friesland wilde slechts langzaam op gang komen, met als gevolg dat de eerst geplande excursie in september werd afgelast. In oktober leek het dan eindelijk toch zover te zijn, en had een ieder weer de kriebels gekregen. Er stonden dan ook een groot aantal deelnemers op het parkeerterrein van het Blauwe Bos te wachten. En hoe meer zielen, hoe meer vreugd, hoe meer vondsten.

Het Blauwe Bos is een soortenrijk gebied, maar wordt niet ieder jaar door een werkgroeplid bezocht. De laatste gegevens dateerden alweer van 2010, dus tijd om het gebied weer eens met de werkgroep te bezoeken.

En dat was geen slechte keuze. Het gebied ligt over enkele kilometerhokken verspreid; nu werd vooral het centrale naaldbosgedeelte in kilomterhok 217-563 onderzocht. Uiteindelijk leverde de excursie honderd soorten op, waarvan maar liefst een dertigtal soorten niet eerder in het kilometerhok was gemeld.

De topper van de excursie werd al snel aan het begin gevonden, alleen was toen nog niet duidelijk dat de gevonden soort een topper was. Onder de tamme kastanjes werd een bolster gevonden die uitbundig met een mycena begroeid was. De berijpte steel in combinatie met het schijfje aan de voet van de steel deed vermoeden dat het om de suikermycena (Mycena adscendens) ging. Toch bleef de discussie, omdat het substraat afwijkend was en de hoed van de suikermycena ook besuikerd behoort te zijn. Het verlossende woord kwam dankzij Marten en Immie Hunneman pas op de werkgroepavond: zij waren op waarneming.nl de plooirokmycena tegengekomen.

De plooirokmycena (Mycena rhenana) wordt beschreven als een soort die op gevallen elzenkatjes voorkomt, maar nu de soort vaker in Nederland wordt gemeld, blijkt ze ook op andere vruchten en zaden voor te kunnen komen, zoals dus op de bolster van een tamme kastanje.

Een andere soort die steeds meer wordt gevonden is het tweekleurig elfenbankje (Gloeoporus dichrous). In een rommelbosje met berken werd deze soort ook in het Blauwe Bos gevonden. Zie verder ...tweekleurig elfenbankje.

tweekleurig elfenbankje(©Sjoerd Greydanus)
Het tweekleurig elfenbankje (Gloeoporus dichrous) groeit bijna resupinaat op een afgevallen berkentak.
(©Sjoerd Greydanus, 2014)

Het merendeel van de gevonden soorten behoorden tot de categorie algemene tot zeer algemene soorten. Toch kwam aan het einde van de excursie aan de onderzijde van een gevallen eikentak nog een tweede topper tevoorschijn: de gele stekelkorstzwam (Mycoacia uda). De gele stekelkorstzwam is een prachtig geel gekleurde korstzwam die zich enkele centimers over een tak kan uitspreiden. Hij is met dicht opeenstaande stekels bezet. De gele stekelkorstzwam wordt als algemeen beschreven, maar in Friesland waren nog maar twaalf meldingen bekend, waarvan de laatste uit 2009 dateerde.

gele stekelkorstzwam(©Gosse Haga)
De gele stekelkorstzwam (Mycoacia uda) is een opvallende, bijzonder fraaie korstzwam.
Deze korstzwam groeit aan de onderzijde van takken, en mogelijk wordt hij daardoor over het hoofd gezien.
(©Gosse Haga, 2014)

© Paddenstoelen Werkgroep Friesland