Roodschubbige gordijzwam (Cortinarius bolaris)

Roodschubbige gordijnzwam (©Sjoerd Greydanus)
De roodschubbige gordijnzwam (Cortinarius bolaris) is jong nog geheel ongeschonden te fotograferen;
Voor insecten en slakken lijkt zijn smaak onweerstaanbaar te zijn.
(©Sjoerd Greydanus, 2011)

De zomer van 2000 werd door een over de gehele zomer gelijkmatig verdeelde neerslag gekenmerkt. Door de mycologen werd dit als belangrijkste oorzaak voor de daaropvolgende explosie van paddenstoelen aangemerkt. Rob Chrispijn viel het overdadig verschijnen van de roodschubbige gordijnzwam (Cortinarius bolaris) op, een soort die tot dan toe een zeer zeldzame verschijning was, op de rode lijst zelfs als ernstig bedreigd was vermeld. In een uitvoerig artikel in de Coolia bombadeerde hij 2000 tot bolaris-jaar (Chrispijn, R. 2001. Het Bolaris Jaar. Coolia 44(1): 38–47).

Deze benaming moet de roodschubbige gordijnzwam inspiratie hebben gegeven, want sinds 2000 wordt de soort, met name in het noorden van Nederland, steeds vaker gemeld. Het aantal meldingen is zelfs zo groot, dat de roodschubbige gordijnzwam is overgeplaatst naar de klasse kwetsbaar op de rode lijst. Deze fraaie gordijnzwam wordt ook door het meetnet in de gaten gehouden. Ga naar... het meetnet.

De roodschubbige gordijnzwam is een vrij onmiskenbare soort: de (oranje)rode kleur, de schubben op hoed en steel, het voorkomen in kleine groepjes zorgen ervoor, dat men de soort niet snel over het hoofd ziet. De soort komt voornamelijk onder eik en beuk voor.

Roodschubbige gordijnzwam (©Sjoerd Greydanus)
De roodschubbige gordijnzwam (Cortinarius bolaris) in het zonnetje gezet.
(©Sjoerd Greydanus, 2011)

ID-kaart

Wetenschappelijke naam: Cortinarius bolaris ((Pers.: Fr.) Fr.)

Nederlandse naam: Roodschubbige gordijnzwam

Friese naam: Readskobbige gerdynswam

In Friesland: 95 meldingen in 42 kilometerhokken

Eerste melding: 6-9-1951, kilometerhok 200-560 (uurhok), : Precieze vindplaats niet bekend

Laatste melding: 10-09-2011, kilometerhok 203-564 / 204-564, Olterterp: Lauswolt

Verspreidingskaart

De roodschubbige gordijnzwam heeft een voorkeur voor loofbossen, lanen en bermen op droog, voedsel- en humusarm zand of leem. Dit blijkt ook duidelijk uit de verspreidingskaart: van de Friese klei moet de soort helemaal niets hebben.

Verspreidingskaart Cortinarius bolaris
Verspreidingskaart van de roodschubbige gordijnzwam in Friesland (©Werkgroep Paddenstoelenkartering Nederland, district Friesland, 2011)

Meldingen

Ook in Friesland is de soort in stijgende lijn. Vóór 1980 wordt de soort in sterk fluctuerende periodes gemeld: jaarlijks van 1951-1955, dan een decennium niets, vervolgens van 1965 tot en met 1972, gevolgd door nog een melding in 1978 en 1979. Na 1980 is zichtbaar in onderstaande grafiek. Opvallend is, dat Friesland bescheiden mee deed aan het bolaris-jaar. Toch lijkt ook 2000 een aarzelend begin voor de opleving van deze soort. Met vallen en opstaan lijkt hij na 2005 een stijgende lijn te vertonen. Mogelijk heeft het dieptepunt van 2009 te maken met droge omstandigheden.

Meldingen Cortinarius bolaris
Verdeling van het aantal meldingen per jaar vanaf 1980 (©Werkgroep Paddenstoelenkartering Nederland, district Friesland, 2011)

Periodiciteit

De rode gordijnzwam lijkt In Friesland een fructifactieperiode van ruim drie maanden te hebben, met als hoogtepunt september tot en met begin oktober. Het is een opvallend mooi normaal verdeelde grafiek, zonder ooit een extreem vroege of late melding.

Periodiciteit Cortinarius bolaris
Jaarverdeling van het totaal aantal waarnemingen vanaf 1980.
De eerste twee cijfers duiden de maand aan, het laatste cijfer de decade (periode van tien (elf) dagen) in de betreffende maand.
(©Werkgroep Paddenstoelenkartering Nederland, district Friesland, 2011)

© Paddenstoelen Werkgroep Friesland 2011

Valid XHTML 1.0!