Gewone krulzoom ss. lat.(Paxillus involutus ss. lat.)

gewone krulzoom (©Sjoerd Greydanus)
De gewone krulzoom (Paxillus involutus) kan op den duur trechtervormig worden
(©Sjoerd Greydanus, 2011)

De gewone krulzoom (Paxillus involutus) is een zeer algemene paddenstoel. In Friesland staat hij op de derde plaats van de gemelde soorten, met ruim boven de tweeduizend meldingen.

Onderzoek aan de gewone krulzoom heeft aan het licht gebracht, dat de gewone krulzoom een soortencomplex is van een viertal soorten. Naast de gewone krulzoom kunnen nog drie soorten onderscheiden worden:

De onderlinge verschillen tussen de soorten zijn vrij klein:

Paxillus involutus Paxillus validus Paxillus vernalis Paxillus obscurisporus
Nederlandse naam Gewone krulzoom Grote krulzoom - -
Kleur sporee olijfbruin olijfbruin roodbruin donker roodbruin
Hoed 40-150 mm; fijn viltig, dan glad 70-200 mm; eerst viltig, dan schubbig 50-200 mm; eerst viltig, dan schubbig 70-300 mm; eerst viltig, dan schubbig
Steel 40-100 mm, cylindrisch, normaal ontwikkeld, steelvoet zonder rode druppeltjes 10-50 mm, opvallend kort en breed, steelvoet met rode druppeltjes 30-100 mm, plomp, steelvoet met rode druppeltjes steel:30-50 mm, opvallend kort en breed, steelvoet met rode druppeltjes
Hoedhuid (microscopisch) hyfen: 5-8.5 μm hyfen: 3-8 μm hyfen: 3-5 μm hyfen: 5-8 μm
Oecologie op zandiger gronden, bij veel verschillende loofbomen, ook bij den op rijkere gronden, bij populier, linde of haagbeuk op zandiger gronden bij berk op rijkere gronden, bij zilverspar, linde, hazelaar of eik

Uit de tabel blijkt, dat de soorten onderling weinig verschillen en dat voor een zekere determinatie een collectie zorgvuldig gedetermineerd moet worden.

ID-kaart

Wetenschappelijke naam: Paxillus involutus ((Batsch: Fr.) Fr.)

Nederlandse naam: Gewone krulzoom

Friese naam: Gewoane krolseame

In Friesland: 2396 meldingen in 629 kilometerhokken

Eerste melding: 13-10-1929, kilometerhok 189-585, de omgeving van Oenkerk

Laatste melding: 17-6-2013, kilometerhok 203-570, Drachten: Ringweg

Verspreidingskaart

Verspreidingskaart Paxillus involutus
Verspreidingskaart van de gewone krulzoom in Friesland (©Werkgroep Paddenstoelenkartering Nederland, district Friesland)

Meldingen

Meldingen Paxillus involutus
Verdeling van het aantal meldingen per jaar vanaf 1980 (©Werkgroep Paddenstoelenkartering Nederland, district Friesland)

Periodiciteit

De gewone krulzoom kan al in de zomer verschijnen. Zijn piek ligt duidelijk in de herfst rond oktober, en daarna neemt het aantal meldingen langzamerhand af, totdat hij vanaf december kennelijk niet meer wordt gezien.

Periodiciteit Paxillus involutus
Jaarverdeling van het totaal aantal waarnemingen vanaf 1900.
De eerste twee cijfers duiden de maand aan, het laatste cijfer de decade (periode van tien (elf) dagen) in de betreffende maand.
(©Werkgroep Paddenstoelenkartering Nederland, district Friesland)

© Paddenstoelen Werkgroep Friesland 2011

Valid XHTML 1.0!