Beukwortelzwam (Xerula radicata)

De beukwortelzwam (Xerula radicata) is meestal gemakkelijk herkenbaar dankzij een bruine, enigszins slijmerige hoed die straalsgewijs gerimpeld is. Het duidelijkste kenmerk is echter verborgen in de grond: met de lange penwortel is de paddenstoel verbonden met ondergronds hout of wortels van bomen.

Qua kleur is de soort vrij variabel, en ook witte vormen komen regelmatig voor. Ook al herken je een witte vorm meestal niet direct als een beukwortelzwam, de lange wortel biedt weinig mogelijkheden tot twijfel.

beukwortelzwam (©Gosse Haga)
Ook de witte vorm van de beukwortelzwam (Xerula radicata) kenmerkt zich door de lange penwortel
(©Gosse Haga 2011)

De beukwortelzwam komt, zoals zijn naam al zegt, het meest voor in beukenbossen. Hij groeit parasitair op wortels en saprofytisch op dood hout. Via de wortels worden nieuwe bomen geparasiteerd.

De beukwortelzwam is niet uitsluitend aan beuken gebonden, hij kan ook voorkomen bij loofbomen. In Friesland is de soort gemeld bij beuk, eik en berk.

beukwortelzwam (©Gosse Haga)
De beukwortelzwam (Xerula radicata) in zijn normale verschijningsvorm is mooi bruin van kleur
(©Gosse Haga 2011)

ID-kaart

Wetenschappelijke naam: Xerula radicata (Relh.: Fr.) Dörfelt

Nederlandse naam: beukwortelzwam

Friese naam: Boekwoartelswam

In Friesland: 74 meldingen in 36 kilometerhokken

Eerste melding: 16-09-1956, 200-560 (uurhok),

Laatste melding: 02-10-2010, 189-581 , Tietjerk: Vijversburg (bos van Ypey)

Verspreidingskaart

De beukwortelzwam heeft geen voorkeur voor een regio in Friesland. Hij voelt zich evenzeer thuis op de Friese klei als in de Friese wouden. Het is opvallend, dat hij op de Waddeneilanden lijkt te ontbreken.

Verspreidingskaart Xerula radicata
Verspreidingskaart van de beukwortelzwam in Friesland (©Werkgroep Paddenstoelenkartering Nederland, district Friesland, 2011)

Meldingen

De beukwortelzwam wordt vanaf 1980 jaarlijks een paar keer gemeld. Slechts enkele jaren vertonen uitschieters met meer dan vijf meldingen.

Meldingen Xerula radicata
Verdeling van het aantal meldingen per jaar vanaf 1980 (©Werkgroep Paddenstoelenkartering Nederland, district Friesland, 2011)

Periodiciteit

De beukwortelzwam kan al in de zomer verschijnen. Zijn piek ligt duidelijk in de herfst rond oktober, en daarna neemt het aantal meldingen langzamerhand af, totdat hij vanaf december kennelijk niet meer wordt gezien.

Periodiciteit Xerula radicata
Jaarverdeling van het totaal aantal waarnemingen vanaf 1900.
De eerste twee cijfers duiden de maand aan, het laatste cijfer de decade (periode van tien (elf) dagen) in de betreffende maand.
(©Werkgroep Paddenstoelenkartering Nederland, district Friesland, 2011)

© Paddenstoelen Werkgroep Friesland 2011

Valid XHTML 1.0!